mysz + królik = mysikrólik?!

  Mysikrólik (Regulus regulus)

 RODZINA: pokrzewkowate
   RZĄD: wróblowe
Regulus w jego łacińskiej nazwie pochodzi od również łacińskiego rex, czyli król. Nadano mu ją ze względu na jaskrawy pasek, który kojarzy się z koroną. "Mysi", bo jest maleńki jak myszka. Jest to najmniejszy ptak występujący w Europie. Co ciekawe, na pokonanie Morza Batyckiego w czasie wędrówek mysikrólików, potrzebuje energii zgromadzonej tylko w 3 g tłuszczu!
     Samiec i samica różnią się nieco ubarwieniem. Wspólną cechą ich ubarwienia jest oliwkowozielony kolor, z jaśniejszym spodem ciała i dwoma białymi pręgami na skrzydłach. Na głowie samca znajduje się żółtopomarańczowy pas z czarną obwódką; na głowie samicy pas jest jaskrawożółty. Młode osobniki nie posiadają jaskrawego paska. 
     Rozpiętość skrzydeł to ok. 16 cm, a długość ciała wynosi 9 cm.    
Mysikrólik preferuje stare drzewostany ze świerkiem i jodłą. Zasiedla umiarkowaną strefę Europy i Azji.
     Do lęgu występuje 2 razy do roku. Samica składa 8-10 żółtawych lub białawych jaj, pokrytych jasnobrązowymi plamkami. Sama wysiaduje jajka, samiec pomaga jej dopiero przy karmieniu piskląt. 
     Gniazdo ma kulisty kształt, grube ściany i zwęża się mocno ku górze, przechodząc w wąski otwór, który zabezpiecza jaja przed wypadnięciem, np. podczas silnych wiatrów. Ptak buduje je z mchu, porostów, łyka, pajęczyn i oprzędów gąsienic. Wnętrze wyściela wełną i piórami.
     Głos: szereg cichych, wznoszących się i opadających tonów.     
     Gatunek podlega ochronie całkowitej.

Mysikrólik - port we Władysławowie, październik 2015
Mysikrólik (śpiew) - Goldcrest song (Regulus regulus) - Film + kilka zdjęć (Video and a few photos)

Z lornetką wśród ptaków - kos.

  KOS

RODZINA: drozdowate
RZĄD: wróblowe



     Pierwszego kosa sfotografowałam w parku przy ul. Bankowej w Bolesławcu. Drugi kos latał po parku uzdrowiskowym w Cieplicach. 
     Samiec kosa jest czarny z żółtym dziobem. Jaskrawy dziób służy do odstraszania innych osobników z zajętego terenu. Samica brązowa z białawym podgardlem i plamami na piersi oraz brązowym dziobem. Młode kosy przypominają wyglądem samicę.
     Długość ciała kosów wynosi 25-27 cm, a rozpiętość skrzydeł 40 cm. Odżywiaja się owadami, dżdżownicami, ślimakami i owocami.
     Wyprowdza zwykle dwa lęgi w roku. Samica sama buduje gniazdo. Wykorzystuje do tego gałązki, liście, mech, korzonki i suchą trawę, spajając wszystko wilgotną ziemią. U kosów miejskich gniazda są wzbogacone śmieciami, np. folią czy sznurkami. Samica składa 4-6 niebieskozielonych jaj rdzawo nakrapianych. Podczas wysiadywania jaj samica chwilowo jest zmieniana przez samca. Po wykluci piskląt wspólnie je karmią. Czasami zadanie to spoczywa na samcu, ponieważ w tym czasie samica odchodzi do innego osobnika. Kos jest ptakiem zimującym.
     Głos kosów jest fletowy z głębokimi tonami. Kosy słychać najwcześniej i najpóźniej ze wszystkich ptaków - jest to również metoda samca do odstraszania nieproszonych gości od swojego terytorium.
     Pierwszy sfotografowany kos to samica, a drugi to samiec.
Wstawiam też filmik z YouTube z nagraniem "kosowych" treli: Kos - YouTube

Źródło: Anna Przybyłowicz "Atlas ptaków polskich"

Jak klasyfikować ptaki? Rzędy.

     Klasyfikacja ptaków jest kwestią sporną: jest ona ciągle podważana i zmieniania, ze względu na postępujące badanie, np.DNA - (była kamieniem milowym w dziejach klasyfikacji). Przedstawię tu tzw. nowoczesną klasyfikację, która jest najbardziej aktualna i wpływowa. Jest ona oparta na badaniach i obserwacjach Mleczarka i Cichowskiego z książki Polskie nazewnictwo ptaków świata z 1999 i najczęściej stosowaną w Polsce klasyfikacją.

Wg niej wyróżniamy następujące rzędy:

• strusie,
• nandu,
• kazuarowe,
• kiwi,
• kusacze,
• grzebiące,
• blaszkodziobe,
• pingwiny,
• nury,
• rurkonose,
• perkozy,
• flamingi,
• brodzące,
• pełnopłetwe,
• kondorowe,
• szponiaste,
• żurawiowe,
• przepiórniki,
• siewkowe,
• stepówki,
• gołębiowe,
• papugowe,
• hoacyny,
• turakowe,
• kukułkowe,
• sowy,
• lelkowe,
• jerzykowe,
• kolibry,
• czepigi,
• trogony,
• kraskowe,
• dudki,
• dzioborożce,
• złotopióry,
• dzięciołowe,
• wróblowe.

Podsumowanie wiadomości związanych z budową ptaków.

PODSUMOWANIE:

• Skóra ptaków jest sucha i pozbawiona gruczołów, z wyjątkiem gruczołu kuprowego.
• Są zwierzętami stałocieplnymi.
• Ich ciało ma opływowy, aerodynamiczny kształt.
• Ich kończyny przednie są przekształcone w skrzydła.
• Wytworami naskórka ptaków są pazury, łuski, dziób oraz pióra zapewniające izolację cieplną i powierzchnię lotną.
• Dzieli się je na dwie grupy: BEZGRZEBIENIOWE, które nie latają, ale dobrze biegają lub nurkują, i GRZEBIENIOWE, mające specjalny kostny wyrostek na mostku, do którego przyczepione są skrzydła.
• Posiadają pneumatyczne kości.
• Mają zmodyfikowane płuca z workami powietrznymi, które umożliwiające podwójną wymianę gazową.
• Ich nogi pokryte są łuskami - takimi, jakie posiadają gady.

Płuca ptaków.

 Płuca ptaków są najbardziej skomplikowanym i wydajnym organem oddechowym zwierząt. Są one niewielkie i dość sztywne. W swojej strukturze zawierają miliony cienkich rurek, które są rozgałęzieniami oskrzeli. Narządami wspomagającymi płuca są worki powietrzne, dzięki którym możliwy jest stały przepływ powietrza przez płuca w sposób zapobiegający mieszanie się powietrza świeżego z powietrzem zużytym. Wentylacja płuc u ptaków jest dwojaka – inna podczas lotu, a inna podczas chodu. W czasie lotu klatka piersiowa ulega zablokowaniu, a powietrze jest wypychane poprzez ucisk skrzydeł na worki powietrzne. Podczas spoczynku wentylacja zachodzi dzięki mięśniom klatki piersiowej oraz mięśniom brzucha. Są to płuca błoniaste lub rzadziej używana nazwa – rurkowate. 

Pióra, dzioby, gruczoł kuprowy.

     Pióra to wytwory nabłonka skóry ptaków,które wyrastają ze wzgórków znajdujących się na skórze ptaków. Nachodzą na siebie "dachówkowato" - tak jak łuski gadów. Pióra konturowe, (mają kształt), zbudowane są z osi, dutki, chorągiewki i stosiny. O stosiny "odchodzą" promienie, od których z kolei odchodzą promyki z rozmieszczonymi na nich haczykami. Haczyki sąsiednich promyków zaczepiają się o siebie, dzięki czemu, np. po zmoczeniu w wodzie pióra nie rozszczepiają się, uniemożliwiają ptakom latanie. 
     Pióra służą również do np. kamuflacji i odstraszania drapieżników oraz do zwabiania samic w czasie godów.

   
     Pióra ptaków stanowią doskonałą izolację termiczną, jednakże nie pokrywają jednolicie całego ciała.
     Wyróżniamy:
 Pióra konturowe:

• lotki – zewnętrzna grupa lotek, umiejscowiona na dłoni skrzydła. Za wyjątkiem ptaków bezgrzebieniowych ich liczna wynosi zawsze 10–12.
• pokrywy – grupy piór położone nad lotkami, bliżej przedniej krawędzi skrzydła. Wyróżnia się pokrywy małe, średnie i duże. Wyrastają częściowo z kości ramieniowej i łokciowej. Przykrywają również sterówki.
• sterówki – nie są dzielone na podgrupy, gdyż tworzą jednolitą powierzchnię.

Pióra puchowe: mają krótką, miekką stosinę i wiotką chorągiewkę. Tworzą warstwę zabezpieczającą przed utrata ciepła.

Dzioby ptaków są bardzo różnorodne, w zależności od sposobu odżywiania się rodzaju ptaka.

     Gruczoł kuprowy – dwupłatowy gruczoł łojowy u ptaków, położony pod nasadą ogona (kuprem), wydzielający tłustą wydzielinę służącą ptakom do natłuszczania dziobem piór w celu ochrony przed zawilgoceniem, oraz do produkcji prowitaminy D, która pod wpływem światła zamienia się w witaminę D (ptaki czyszcząc pióra zjadają ją). Szczególnie silnie jest rozwinięty u ptaków wodnych.

Pneumatyczne kości, opływowy kształt ciała, skrzydła, skóra.

     Zauważyliście, że ptaki mają opływowy kształt ciała? Ten kształt pomaga im w w pokonywaniu oporów powietrza podczas lotu. Jako małą dygresję, mogę podać, że ryby również mają opływowy kształt ciała - tak jak ptakom, pomaga im to w pokonywaniu oporów, tyle że wody.

OPŁYWOWY KSZTAŁT CIAŁA


Pneumatyczne kości, czyli kości wypełnione powietrzem bardzo ułatwiają latanie - dzięki nim ptaki są lekkie i łatwo unoszą się w powietrze.


PNEUMATYCZNE KOŚCI PTAKÓW


    Skrzydła są podstawowymi kończynami odróżniającymi ptaki od reszty zwierząt. Są też niezbędne do latania. Skrzydła są poruszane przez mięśnie przyczepione do kostnego wyrostka znajdującego się na mostku, nazywanego grzebieniem. Ptaki, które posiadają grzebień są nazywane grzebieniowymi, u ptaków bezgrzebieniowych,(nie posiadających tego wyrostka), skrzydła są przekształcone i zredukowane. Nie latają, ale szybko poruszają się na lądzie używając do tego umięśnionych, tylnych kończyn.



BUDOWA SKRZYDŁA PTAKA

     Jeśli porównamy budowę skrzydła ptaka i budowę kończyny górnej ssaków, to zauważymy, że są praktycznie takie same, tylko przeznaczone do innych celów (u ptaków do latania, a u ssaków do poruszania się lub chwytania), a przez to przekształcone.
    Skóra ptaków jest cienka i sucha, a także pozbawiona gruczołów, z wyjątkiem gruczołu kuprowego, który znajduje się u nasady ptasiego ogona. Jego zadaniem jest natłuszczanie piór. Jest on bardziej rozwinięty u ptaków, które mają związek z wodą niż u ptaków prowadzących naziemny tryb życia.


W następnym poście przyjrzymy się piórom, dziobom i płucom ptaków.